Samen scherp op verdachte vracht

Douanier Tjerry Kreukniet was betrokken bij een recente campagne om transportondernemers te waarschuwen voor criminele klanten. “Ze moeten weten dat ze zendingen die ze niet vertrouwen bij ons kunnen melden.”

Criminelen maken graag misbruik van bonafide logistieke netwerken om illegale waren de grens over te smokkelen. Zo hoeven ze niet zelf het vervoer te regelen, en denken ze hun clandestiene praktijken te kunnen camoufleren. Om transportbedrijven te waarschuwen voor mogelijke inmenging door de georganiseerde misdaad houdt de politie sinds vorig jaar regionale actieweken. Ook de Douane doet daaraan mee. Tjerry Kreukniet (Douane Breda), betrokken bij de campagne in Zeeland/West-Brabant: “Ondernemers moeten weten dat ze zendingen die ze niet vertrouwen bij ons kunnen melden.”

Transport Facilitated Organized Crime, afgekort als TFOC – onder die noemer organiseert de Landelijke Eenheid van de politie gerichte acties binnen de vervoerssector. Acties die worden ondersteund door talloze publieke en private partners (zie kader), waaronder de Douane*. Alles wat onder de TFOC-paraplu plaatsvindt, heeft te maken met toezicht, opsporing en preventie. “De focus ligt op smokkel, in de breedste zin van het woord”, legt Kreukniet uit. “Het kan gaan om verdovende middelen, accijnsgoederen als illegale sigaretten, wapens… Maar ook om bijvoorbeeld mensensmokkel – daarvoor is de Koninklijke Marechaussee aangehaakt. In de actieperiode voert elke deelnemende dienst inspecties uit op z’n eigen terrein. Wij als Douane hebben deze keer bijvoorbeeld een integrale controle van inkomende en uitgaande goederen georganiseerd in de haven van Moerdijk. Dat deden we niet aan de hand van concrete risicosignalen; we keken meer steekproefsgewijs wat we tegenkwamen. Echte risicovinding dus.”

Logistieke knooppunten
Dat de overheid in het licht van de aanpak van ondermijnende criminaliteit ook nadrukkelijk kijkt naar de logistieke wereld, is niet zo vreemd. Uit cijfers van de politie blijkt dat een flink deel van de bedrijfstak is betrokken bij smokkel, in de regel zonder dat men het zelf weet. Vaak gaat het om respectabele bedrijven, die zich van geen kwaad bewust zijn. Dat de initiatiefnemers achter TFOC hun aandacht graag richten op Zeeland en West-Brabant (waar de laatste campagne afgelopen november van start ging), is evenmin raar: in deze provincies zijn verschillende logistieke hotspots te vinden. Kreukniet: “We liggen tussen de mainports Antwerpen en Rotterdam, hebben de havens van Vlissingen en Moerdijk en diverse belangrijke inland-terminals. Plus nog een paar kleinere luchthavens. Allemaal knooppunten op legale internationale logistieke lijnen, die ook voor smokkel naar Nederland kunnen worden gebruikt. Maar evengoed locaties van waaruit goederen naar het buitenland gaan. Die uitgaande stroom is voor ons net zo interessant. Bijvoorbeeld omdat in deze regio veel verdovende middelen worden geproduceerd – vooral synthetische drugs. Of omdat smokkel van sigaretten naar het Verenigd Koninkrijk lucratief is, gezien de hoge accijns daar. Ook die illegale zaken kunnen meeliften met het reguliere goederenverkeer.”

Bewustwording
Zoals gezegd is preventie een belangrijk bestanddeel van het TFOC-programma. “Juist omdat veel transportondernemers zich niet realiseren welke risico’s er spelen, zetten we vol in op bewustwording bij managers en medewerkers van deze bedrijven”, vertelt Kreukniet. “Voor de eerste actieweek van vorig jaar had de organisatie een filmpje gemaakt over waar vervoerders op kunnen letten, als zich nieuwe klanten melden. En wat ze kunnen doen, wanneer ze een lading niet helemaal vertrouwen. Er waren koffiemokken gemaakt met daarop een QR-code die direct doorschakelde naar de video op YouTube. Die bekers hebben wij ook uitgedeeld, bijvoorbeeld bij loketten op douaneposten waar veel vrachtwagenchauffeurs komen om zaken af te handelen. Dit jaar hebben we samen met de politie een brochure opgesteld, die ook is verspreid onder truckers en andere medewerkers van logistieke dienstverleners. En er is voor de doelgroep een speciale game gemaakt – Operatie Zelos – die men kon spelen in het mobiele Multi-Media-Lab van de politie. Het zijn stuk voor stuk instrumenten om met de mensen uit de sector in gesprek te gaan. We willen graag horen wat zij in hun dagelijkse werk zoal meemaken en tegenkomen. En wat wij voor hun kunnen betekenen.”

Wat zijn nu precies signalen die erop kunnen duiden dat een (potentiële) opdrachtgever wellicht verkeerde intenties heeft? Kreukniet: “Dat kan van alles zijn. Zoals verpakkingen die afwijken van het normale. Of dat de goederen op een ongebruikelijke plek moeten worden geladen of gelost. Of dat de klant in kwestie er op staat om contant af te rekenen. Het spreekt vanzelf dat vooral partijen die groupage-zendingen verzorgen met dit soort situaties te maken kunnen krijgen. Zij werken wat meer ad hoc, met minder geregelde klanten en zonder vaste verzenders en ontvangers.”

Anoniem melden
En wat als men bij een bedrijf vermoedt dat er iets niet helemaal pluis is? “Bij concrete bevindingen – als er bijvoorbeeld daadwerkelijk drugs worden aangetroffen – kan men het beste de politie inschakelen”, stelt Kreukniet. “Maar wanneer er alleen sprake is van onderbuikgevoelens, is het raadzaam om de Meldkamer van de Douane te bellen. Wij hebben met onze speurhonden en scaninstrumenten de hulpmiddelen om in korte tijd vracht te inspecteren. Bovendien weten we veel van goederen, en van de smokkelmethodes waarvan de georganiseerde misdaad zich bedient. En minstens zo belangrijk: wij komen toch al bij vervoerders langs om onze reguliere fysieke controles te doen. Daardoor valt het niet op, als bij zo’n onderneming een paar dienstauto’s van de Douane voor de deur staan. Niemand hoeft te weten dat het bedrijf bij ons heeft aangeklopt.”

Dat laatste zullen ondernemers prettig vinden, denkt Kreukniet. “Er zijn recentelijk wat incidenten geweest rond bedrijven waar verdovende middelen waren gevonden. De pers heeft daar uitgebreid over geschreven. Daardoor kunnen bedrijven denken dat als ze vandaag iets melden, er morgen iets over in de krant staat – en dat ze daar last mee krijgen. Als ze zich tot de Douane wenden, is dat risico zeer beperkt. Natuurlijk hebben vervoerders ook altijd nog de optie om signalen van mogelijke onregelmatigheden door te geven via Meld Misdaad Anoniem. Het belangrijkste is in elk geval dát ze op één of andere manier contact opnemen met de autoriteiten. Als we de ondermijnende criminaliteit in ons land een halt willen toeroepen, kunnen overheid en bedrijf niet zonder elkaar.”

* De Douane participeert in meer bredere (regionale) initiatieven die draaien om handhaving en voorlichting. Zo is Kreukniet voorzitter van Symbiose, een informeel samenwerkingsverband van alle denkbare overheidspartijen die zich bezighouden met toezicht in de Zeeuwse en Brabantse havengebieden. Zij houden het hele jaar door integrale controles. Daarom is sprake van enige overlap: een deel van de activiteiten die al op de Symbiose-kalender stonden, is uitgevoerd tijdens de TFOC-actieweek in november.

Eerder stond in ‘Douane inZicht’ het artikel ‘Vervoerders wijzer de weg op’, dat gaat over hetzelfde onderwerp. [nummer 3 2016].

Wilt u een verdachte goederenzending melden? Bel dan de Landelijke Meldkamer Douane, tel. 088 - 622 3100.

TFOC in het kort
De activiteiten onder de vlag van TFOC worden georganiseerd door de politie en ondersteund door het Openbaar Ministerie, de Taskforce RIEC Brabant-Zeeland, de Koninklijke Marechaussee, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de Inspectie SZW, de Fiscal Intelligence Unit Nederland, de Belastingdienst en de Douane. Vanuit het bedrijfsleven zijn de koepels Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie (NIWO) en Transport en Logistiek Nederland (TLN) aangesloten. Bij de actieweek besproken in dit artikel zijn ook de Omgevingsdiensten van Zeeland en Midden- en West-Brabant en de gemeenten Breda, Moerdijk en Vlissingen betrokken. Het laatste nieuws over TFOC is te vinden op de social media via de hashtag #stronglogistics.

Deel dit bericht