Toegerust voor de toekomst

De Douane staat voor grote uitdagingen. Ons Strategisch Meerjarenplan moet helpen deze het hoofd te bieden. Wat staat daar precies in, en wat hebben burgers en bedrijven hier aan?

De Nederlandse Douane wil tot de beste douanediensten ter wereld blijven behoren. Om die ambitie waar te maken moet onze organisatie inspelen op uitdagingen die zich nu en in de komende jaren aandienen. Dit vraagt om een gerichte en overkoepelende aanpak. Daarom heeft de Douane een Strategisch Meerjarenplan (SMP) 2020-2025 opgesteld. Wat staat hier precies in, en wat hebben burgers en bedrijven daar aan?

Douane Nederland is één van de meest efficiënte douaneorganisaties in de wereld. Dat blijkt uit onder meer de Logistic Performance Index van de Wereldbank. “Die status is natuurlijk mooi”, zegt Hans Klunder, directeur Strategie bij de Douane. “Onze positie van vooraanstaand handelsland is immers gebaat bij een sterke Douane. Maar resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Het behoud van onze plek op dergelijke ranglijsten is bepaald niet vanzelfsprekend. Daarvoor moeten we de vele en complexe vraagstukken van nu en straks onder ogen zien en mogelijkheden voor verbetering aangrijpen. Het SMP moet ons daarbij helpen, en zorgen dat we onze maatschappelijke opdracht goed kunnen blijven uitvoeren.”

Directeur-generaal Douane Nanette van Schelven beaamt dat haar dienst voor een grote veranderopgave staat. “Er is echt veel werk aan de winkel. We hebben te maken met een forse groei van de aangiftevolumes en een verdere digitalisering van handelsstromen. Dat vraagt om aangepaste vormen van handhaving en een nieuwe manier van werken bij de Douane, met een centrale rol voor data en automatisering. Bedrijven en burgers verwachten bovendien dat ze op een eenvoudige en digitale wijze zaken met ons kunnen doen. Tegelijkertijd hebben we de komende vijf jaar te maken met een sterke leeftijdsgebonden uitstroom van medewerkers met veel vakkennis.”

Vijf initiatieven met voorrang
Om de uitvoering van het Strategisch Meerjarenplan voortvarend aan te pakken, heeft het management van de Douane vijf initiatieven vastgesteld (zie kader). Die worden de komende jaren met voorrang ter hand genomen. Van deze prioriteiten krijgt het deelprogramma Integriteit de komende tijd versneld vorm. “Het thema integriteit speelt bij zittende en nieuwe medewerkers”, vertelt Van Schelven. “De Douane wil in de samenleving te boek staan als een betrouwbare en integere organisatie. Met een breed opgezet integriteitsprogramma gaan we medewerkers beter beschermen en onze douaneorganisatie weerbaarder maken tegen criminele invloeden van buitenaf. Op die manier willen we het risico op integriteitsschendingen verder beperken. In dit kader heeft de Douane een extern onafhankelijk onderzoek laten doen naar de integriteitsrisico’s van onze organisatie in de Rotterdamse haven. Ook de uitkomsten daarvan gebruiken we voor de opzet, inhoud en uitvoering van het integriteitsprogramma.”

Daarnaast bereidt de Douane zich voor op het al genoemde grote personeelsverloop dat eraan komt. Van Schelven: “Om dit te kunnen opvangen, gaan we een toekomstbestendig functie- en formatiehuis én een efficiënt in- en doorstroomproces realiseren.”

Groen, geel en blauw
Nog een belangrijk aandachtspunt: een gelaagde inrichting van het douanetoezicht. “Samen met geautomatiseerd risicobeheer is dat de kern van het moderne douanetoezicht”, stelt Klunder. “Uitgangspunt is minder en minder ingrijpende interventies in de logistiek bij bewezen betrouwbare marktpartijen, en meer controles bij onbekende ondernemers. Daartoe wordt de totale goederenstroom in drie lagen gesplitst: de zogenoemde groene, gele en blauwe behandelstroom. Elk met een eigen risicoprofiel en bijpassend handhavingsinstrumentarium. Met de uitwerking van dit concept is de Douane al enige tijd bezig – het is een voornaam onderdeel van onze handhavingsvisie Grensverleggend*. De komende twee jaar richten we ons vooral op de implementatie van de groene stroom in het proces Invoer, en alles wat daarbij komt kijken. Onder de groene behandelstroom vallen de marktpartijen met een AEO-vergunning of -status. Daarnaast willen we in onze handhavingsaanpak meer en meer gebruikmaken van data-analyse en autodetectie. In de toekomst moeten al onze controles gebaseerd zijn op automatische risicoanalyse.”

Afstemmen met stakeholders
Het Strategisch Meerjarenplan van de Douane is niet in beton gegoten, verklaart Van Schelven. “De wereld waarin wij opereren verandert voortdurend. Het is daarom van belang dat wij elk jaar opnieuw bezien of onze uitgangpunten nog kloppen. Het SMP zal jaarlijks worden herijkt en geactualiseerd, op basis van nieuwe inzichten, evaluaties van behaalde resultaten en bijgestelde cijfers. Bijvoorbeeld over de aangiftevolumes.”

De Douane gaat de strategische doelen uit het SMP en de daaruit voortkomende plannen en acties ook afstemmen met externe stakeholders. Van Schelven: “De komende maanden organiseren we gespreken met onze partners bij de overheid, de wetenschap, de koepelorganisaties uit het bedrijfsleven en de havenautoriteiten. Van hen willen we weten of we de goede zaken aanpakken, en of we die zaken goed aanpakken. Twee jaar geleden hebben we een soortgelijke overlegronde gehouden, en de opbrengst hebben we toen mede gebruikt om het SMP op te stellen. We zetten de dialoog nu dus voort, en hopen zo weer wat stappen vooruit te zetten. Er is een lange weg te gaan.”

* In Douane inZicht’ nummer 2 2019 besteedden we uitgebreid aandacht aan onze handhavingsvisie Grensverleggend.

Prioriteiten van het SMP
1. Gelaagde handhaving. De Douane werkt de komende jaren aan gelaagd toezicht: minder en minder ingrijpende interventies in de logistiek bij bewezen betrouwbare bedrijven, en meer controles bij onbekende ondernemers.
2. Cyclisch toezicht klantmanagement. Klantmanagement wordt ondersteund met geavanceerde IT-hulpmiddelen en data-analysetechnieken. Zo wordt effectief en efficiënt cyclisch toezicht op bedrijven mogelijk.
3. Informatiepositie. De Douane werkt de komende jaren aan verrijkte informatie over goederen en actoren.
4. Strategisch personeelsbeleid. Om het forse personeelsverloop in de komende jaren op te vangen, werkt de Douane aan de ontwikkeling van strategisch personeelsbeleid.
5. Integriteitsbeleid. Om de weerbaarheid van de Douane tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten, werkt de Douane aan intensivering van de integriteitsaanpak.

Deel dit bericht