“Erfgoed stond in 2019 weer volop in de spotlights”

Handhavingsregisseur Ruud Boudewijn is nauw betrokken bij de bestrijding van de clandestiene handel in cultuurgoederen.

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap houdt de Douane toezicht op naleving van de Erfgoedwet. Handhavingsregisseur Ruud Boudewijn over het belang van het tegengaan van de clandestiene handel in cultuurgoederen. “Wij controleren vooral op de aanwezigheid van de verplichte vervoersvergunningen.”

“De Douane heeft een taak in het tegengaan van de EU-grensoverschrijdende illegale handel in objecten van grote cultuurhistorische waarde”, vertelt Boudewijn. “Het betreft kunstvoorwerpen en antiquiteiten die vallen onder de Erfgoedwet, of onder sanctiemaatregelen gericht op cultuurgoederen uit conflictgebieden – denk aan archeologische artefacten uit Syrië of Irak. Als wij dit soort zaken aantreffen, controleren we de benodigde import- of exportvergunningen. Deze werkzaamheden voeren we uit in opdracht van OCW, en in nauwe samenwerking met collega’s van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed. Lange tijd lag de nadruk in het toezicht op uitvoer, dus op het behoud van cultureel erfgoed voor Nederland. Nu richten we de blik steeds meer op zendingen die ons land binnenkomen, en deze tendens zet de komende jaren door. Binnenkort wordt namelijk de nieuwe EU-verordening 2019/880 van kracht, die lidstaten aanzet om nadrukkelijker op de invoer van cultuurgoederen van buiten de Unie te letten.”

“Erfgoed is een thema dat van tijd tot tijd volop in de publieke belangstelling staat. Dat was ook in 2019 het geval. In politiek Den Haag en de landelijke pers ontspon zich een brede discussie naar aanleiding van de veiling in New York van een houtskooltekening van Rubens uit de nalatenschap van prinses Juliana. Was deze schets geen eigendom van de staat? Had een dergelijk belangwekkend werk niet eerst aan Nederlandse musea te koop moeten worden aangeboden? Voor de Tweede Kamer was deze casus reden om een onderzoek te gelasten naar de bescherming van cultuurgoed in ons land. Een speciale commissie onder leiding van oud-minister Pechtold kwam tot de slotsom dat er het nodige valt te verbeteren aan onder meer het beheer van de nationale kunstcollectie. Een andere conclusie was dat de samenwerking tussen OCW, de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed en de Douane prima verloopt.”

“De inspectie en onze dienst trekken bijvoorbeeld effectief samen op rond de jaarlijkse beurs TEFAF in Maastricht. Er komt dan in korte tijd voor miljarden euro’s aan kunst en antiek onze grens over, waarvan een deel wordt verhandeld en de wereld overgaat. Dat hele proces moet natuurlijk in goede banen worden geleid, en dat doen we samen. Zo heeft de Douane op de TEFAF een dedicated klantmanager rondlopen. En de verplichte documentenstroom is goed ingericht: onze Centrale Dienst In- en Uitvoer verstrekt alle vereiste vervoersvergunningen aan deelnemende kunstdealers – waar nodig volgens een spoedprocedure.”

“Douane en inspectie opereren volgens het huisarts-specialist-model. Wanneer douanemedewerkers iets aantreffen wat lijkt op beschermd erfgoed, schakelen zij een expert van de inspectie in. Binnenkort gaan we samen investeren in onze ‘eerstelijns zorg’, door een aantal douaniers verder op te leiden tot vraagbaak cultuurgoederen. Van die kennisinjectie zullen beide organisaties profiteren. En de samenleving ook.”

Dit interview werd eerder gepubliceerd in het jaaroverzicht ‘Douane Nederland in 2019’.

Navigeer verder en lees ook ‘Mariaverschijning in het postsorteercentrum’.

Deel dit bericht