Mariaverschijning in het postsorteercentrum

Een goudgerande beeltenis van de Moeder Gods, aangetroffen bij een douanecontrole van poststukken, hield contactpersoon cultuurgoederen Rob Mangelsdorf in 2019 een tijdlang bezig. Was deze icoon, verzonden vanuit Rusland zonder exportvergunning, zo oud en authentiek als ze eruit zag? Een expert moest uitkomst brengen.

“Vanuit de Douane krijg ik al vele jaren de meest uiteenlopende kunstvoorwerpen uit alle windstreken ter beoordeling voorgelegd. Maar een icoon had ik eigenlijk nog niet eerder gezien. Ik was dan ook verrast toen een collega me een serie digitale foto’s stuurde van een prachtige oosters-orthodoxe schildering van Maria op hout, en vroeg daar eens naar te kijken. Hij had het tijdens een controle bij een postbedrijf in een envelop uit Rusland bevonden, en het oogde volgens hem behoorlijk antiek. Maar als douanewaarde was slechts een euro of 18 aangegeven…”

“Toen ik de beelden bestudeerde, moest ik erkennen dat het leek of het object enkele eeuwen geleden gemaakt was. Het bladgoud rondom was bijvoorbeeld natuurgetrouw gesleten, alsof het gedurende lange tijd door veel gelovigen was aanbeden en aangeraakt. Ook de achterkant van het paneeltje zag er flink doorleefd uit. Was het dan werkelijk een oud en kostbaar icoon? Dan hadden er Russische uitvoerdocumenten bij moeten zitten, en had er een realistische waarde moeten zijn aangegeven. Was hier sprake van smokkel?”

“Ik heb de zaak overgedragen aan de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed, waar we altijd goed mee samenwerken. Daar zei men na enig onderzoek dat onder meer het hout en de craquelure wezen op een jonge leeftijd. Een deskundige die werd geraadpleegd concludeerde uiteindelijk dat het ‘een vals voorbeeld van een Madonna-icoon naar een oud origineel’ betrof. Het stuk was dus niet echt, en had inderdaad nauwelijks financiële waarde.
Toch kreeg deze casus nog een interessant staartje. De ontvanger van het pakketje bleek een gerenommeerde kunsthandelaar te zijn, met dure iconen op zijn website. Daarom heeft de Inspectie de mogelijke verkoop van het werkje gevolgd. Ook is men dit geval gaan bespreken met de politie, die tegenwoordig zeer alert is op kunstfalsificatie. Voor zover ik weet, is deze bewuste icoon niet als zijnde authentiek op de markt aangeboden.”

Dit interview werd eerder gepubliceerd in het jaaroverzicht ‘Douane Nederland in 2019’.

Deel dit bericht