“Bedreigde flora en fauna heeft baat bij dit handelsverdrag”

Rianne Adriaans, lange tijd dossierhouder CITES, over het aandeel van de Douane in de aanpak van ‘wildlife trafficking’.

In opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit houdt de Douane toezicht op naleving van de CITES-overeenkomst, die bedreigde plant- en diersoorten moet beschermen. Vakgebied-coördinator VGEM Rianne Adriaans was jarenlang nauw betrokken bij de bestrijding van wildlife trafficking. “We stuiten geregeld op exotische vogels, reptielen en vissen.”

“Midden jaren ’70 sprak een aantal landen af dat ze de internationale handel in bedreigde dier- en plantensoorten voortaan zouden reguleren”, zegt Adriaans. “Inmiddels is er vrijwel geen land dat deze CITES*-overeenkomst niet heeft ondertekend. Op de bijbehorende lijst staan allerlei dieren en planten die niet vrijelijk mogen worden vervoerd en verkocht, om ze zo tegen uitsterven te beschermen. Treft de Douane deze aan bij de controle van een container, koffer of koerierszending – levend, dood of verwerkt in bijvoorbeeld kleding of cosmetische artikelen – dan wordt gecheckt of de vereiste vergunningen aanwezig en in orde zijn.”

“Als het gaat om mogelijk verboden flora en fauna, komen we werkelijk van alles tegen. In het merendeel van de gevallen gaat het om planten en plantaardige producten. Bij die laatste categorie betreft het bijvoorbeeld de wortels van Amerikaanse ginseng, of meubels van ‘fout hout’ als dalbergia. Ook dierlijke materialen treffen we aan als grondstoffen in goederen – vooral in traditionele medicijnen en bepaalde voedingsmiddelen. Daarnaast stuiten we geregeld op zendingen met levende dieren – exotische vogels, reptielen, vissen… Is de geadresseerde gevestigd in Europa, dan gaat het doorgaans om exemplaren voor de verzamelaarsmarkt. Gaan ze door naar een bestemming buiten de EU – zoals het Verre Oosten – dan zijn ze meestal bedoeld voor consumptie. Denk bijvoorbeeld aan sommige soorten schildpadden, die helaas nog vaak de soep in gaan.”

“We kijken bij onze inspecties evengoed naar de manier waarop dieren zijn verpakt en worden vervoerd. Daarvoor gelden strikte regels van de IATA. Als daar niet aan wordt voldaan, kan sprake zijn van dierkwelling. In zo’n geval schakelen we een dierenarts van de NVWA in om de situatie te beoordelen.
De NVWA en RVO.nl zijn onze belangrijkste partners op dit speelveld. Samen houden we jaarlijks gerichte acties tegen wildlife trafficking. In 2019 was dat de controlecampagne Thunderball, waarbij onder meer drie kilo olifantsoren en zo’n 120 paar pythonleren schoenen in beslag zijn genomen.
Iedereen weet: met natuurbehoud en biodiversiteit is het niet best gesteld in de wereld. Toch zijn er af en toe lichtpuntjes. Het feit dat RVO.nl recentelijk een inleverpunt heeft geopend voor voorwerpen gemaakt van beschermde dieren en planten – waar al heel veel is afgegeven – geeft bijvoorbeeld hoop voor de toekomst. Kennelijk groeit het besef dat allerlei zaken uit verre streken hier niet thuis horen. Ook onze eigen Douane Reizen App draagt bij tot dat inzicht.”

“Het gebeurt niet vaak, maar soms bloeien populaties in het wild weer helemaal op door genoemde handelsbelemmeringen. Het komt zelfs voor dat een plant- of diersoort na verloop van tijd weer van de CITES-lijst verdwijnt. Voor mensen die actief zijn op dit werkterrein, zijn dat schaarse maar welkome opstekers. Het laat zien dat dit verdrag effect heeft.”

* CITES: Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora

Dit interview werd eerder gepubliceerd in het jaaroverzicht ‘Douane Nederland in 2019’.

Navigeer verder en lees ook ‘Haaienvinnen duiken op tussen de vracht’.

Deel dit bericht