Brexit: Eén slimme oplossing voor alle Nederlandse havens

Het Port Community System van Portbase – al jaren gemeengoed in het deep sea containertransport – lijkt dé uitkomst voor het toekomstige vervoer per veerboot van en naar het Verenigd Koninkrijk.

Dichte slagbomen, lange files, chaos op en rond Nederlandse ferryterminals… Dit schrikbeeld van de situatie na Brexit doemt keer op keer op in de media. Het hoeft echter niet zo’n vaart te lopen, dankzij het Port Community System (PCS) van Portbase*. Dat draait al jaren met succes in het deep sea containertransport, en lijkt dé uitkomst voor het toekomstige vervoer per veerboot van en naar het Verenigd Koninkrijk. Om het te laten slagen, moeten wel alle schakels in de logistieke keten meedoen. De oproep van Portbase luidt dan ook: ‘Get Ready for Brexit, en sluit je aan!’

“De kans dat Brexit niet doorgaat bestaat, maar lijkt niet bijzonder groot”, begint Marty van Pelt (rechts op de foto), als manager Business Relations & Communications verantwoordelijk voor onder meer de Get Ready for Brexit-campagne van Portbase. “En of er nu wel of geen deal komt voor een Britse uittrede, het VK vormt straks hoe dan ook een buitengrens van de EU. En aan die grens krijgt uiteindelijk iedere Nederlandse importeur en exporteur te maken met douaneformaliteiten. Goederen waarvoor geen aangifte ten invoer of uitvoer is gedaan en geen elektronische voormelding is ingediend bij de Douane via Portbase, komen simpelweg ons land niet meer in of uit. Concreet betekent dit dat een vrachtwagen van een vervoerder die zijn zaakjes niet op orde heeft het terrein van de ferrymaatschappij niet op of af mag. Deze moet rechtsomkeert maken of op de terminal blijven, en wachten tot alles goed geregeld is. Je begrijpt dat het proces ter plaatse daardoor danig ontregeld kan raken. Om dit soort toestanden zo veel mogelijk te vermijden, hebben we ons Port Community System aangepast en klaar gemaakt voor Brexit.”

Gemeengoed geworden
Het PCS is eenvoudig gezegd een digitale infrastructuur die alle partijen betrokken bij het goederenvervoer via de Nederlandse havens (en het toezicht daarop) helpt om veilig en efficiënt informatie uit te wisselen en samen te werken. Denk bijvoorbeeld aan expediteurs, agenten, rederijen, cargadoors, weg- en spoorvervoerders, im- en exporteurs en inspectiediensten als Douane en NVWA. Op het PCS draaien verschillende gezamenlijk ontwikkelde diensten, bedoeld om knelpunten in de logistiek aan te pakken en onnodig oponthoud tegen te gaan. Het systeem is inmiddels gemeengoed geworden binnen de meeste sectoren van het maritiem transport: containers, stukgoed, droge en natte bulk. Daar leveren marktpartijen standaard de voormelding aan, met het documentnummer van hun douaneaangifte, het boekingsnummer van de rederij en de transportidentificatie van de vervoerder. De terminal kan vervolgens in het systeem aflezen of goederen die onderweg zijn het terrein op of af mogen.

Polderen
Het PCS heeft z’n waarde voor de havengemeenschap dus al bewezen – óók voor de Douane, onderstreept douanefunctionaris Wim de Viet (links op de foto). “Onze dienst is meegegaan in de vernieuwende visie die de grote terminals binnen de regio Rotterdam Haven destijds ontvouwden. Dankzij een geautomatiseerd systeem als dit kon men gaan werken zonder balie en zonder afhandeling van douaneformaliteiten ter plekke. De terminal kreeg voortaan immers de aangifte en een aanmelding van goederenzendingen vóór deze in de haven arriveerden. Dat had niet alleen voordelen voor het bedrijfsleven, maar ook voor ons. Want waar we anders honderden medewerkers voor de behandeling van aangiften hadden moeten inzetten op die enorme terreinen, konden we het nu 24/7 af met enkele tientallen collega’s.”

Van Pelt: “Uniek aan de Nederlandse situatie, is dat we feitelijk de hele logistieke keten aan ons hebben gebonden met één digitaal loket. Voor al die partijen is duidelijk: zó moet je werken, anders kan het niet. Dus leveren zij nu dezelfde gegevens aan – eenmalig, want ze kunnen eenvoudig worden hergebruikt. Dat we dit hebben bereikt, is vooral te danken aan onze nationale kracht: het polderen – met elkaar gaan zitten en kijken hoe je een probleem kunt tackelen. Zonder de Douane aan tafel was het zeker niet gelukt. Je hebt een dienst nodig die de vereenvoudiging in de wet ziet, die vertrouwt op het systeem en die slim toezicht wil houden.”

Zorgen om im- en exporteurs
Veel spelers in het roll-on/roll-off-transport van en naar het VK zullen waarschijnlijk wel even aan het PCS moeten wennen. Van Pelt: “Het systeem is destijds gebouwd met het oog op de containerbranche, en binnen het ferryverkeer heb je te maken met een andere laadeenheid: de trailer. Dat lijkt hetzelfde, maar is het niet. De doorlooptijden zijn namelijk heel verschillend. Als een container wordt gelost aan de kade, kan het wel een dag duren voordat deze wordt opgehaald; bij een veerboot komen alle trucks en trailers op één moment aan, en kort daarop wil iedereen tegelijkertijd aan boord of van het terrein af. Er is eigenlijk nauwelijks tijd om rustig de aangifte en voormelding te regelen.”

Zoals gezegd hebben de Nederlandse ferryterminals het gebruik van het PCS niettemin verplicht gesteld voor hun klanten, veelal wegvervoerders. “Om die transporteurs maken we ons niet zoveel zorgen, want intussen is meer dan driekwart van hen aangesloten op ons systeem”, zegt Van Pelt. “Het zijn vooral hún opdrachtgevers die ons hoofdbrekens bezorgen: de importeurs en exporteurs, waarvan er in ons land en het Europese achterland honderdduizenden zijn. Bij hen begint het allemaal; zij moeten hun import- of exportaangifte goed verzorgen – of laten verzorgen – en een voormelding doen via Portbase, anders kan de truck de terminal niet op of af. De ketenafhankelijkheid is kortom zeer groot.”

Get Ready for Brexit
“Wij doen er gezamenlijk dan ook alles aan om die enorme en zeer diverse doelgroep te bereiken en te wijzen op hun verantwoordelijkheden”, stelt De Viet. “Portbase en Douane hebben de afgelopen tijd met talloze publieke en private partners voorlichtingsbijeenkomsten belegd om marktspelers te vertellen wat er van hen wordt verlangd en wat ze daarvoor nodig hebben. Bovendien heeft onze dienst meermaals tienduizenden Nederlandse ondernemers die zakendoen met het VK aangeschreven om hen dit uit te leggen.”

“De boodschap van Portbase richting bedrijfsleven is kort en bondig: Get Ready for Brexit, en sluit je aan op het PCS”, vertelt Van Pelt. “Dat kan op twee manieren: door in te loggen op de web-variant, of via een systeemkoppeling. Bedrijven moeten zich daarvoor wel bij ons aanmelden. Voor het aansluitproces vragen wij nieuwe klanten eenmalig 249 euro, en daarvoor krijgen zij een hoop gemak terug. Vergelijk het met vooraf online inchecken voor een vliegreis – dat voorkomt allerlei gehannes op de luchthaven. Wij zorgen er voor dat vervoerders straks probleemloos de ferryterminal op of af kunnen. Chauffeurs kunnen vooraf controleren of zogezegd de slagboom opengaat, en hoeven in principe niet uit te stappen om zich bij de Douane te melden en formaliteiten af te handelen. Zo houden we de snelheid er in.”

“Helaas kunnen we nog niet het gehele aangifteproces automatiseren”, besluit De Viet. “Voor bijvoorbeeld een ATA- of TIR-carnet blijft een handeling van de Douane noodzakelijk. Voor dat soort gevallen zijn we aanwezig op de terminal, zodat we de ferrymaatschappij kunnen ondersteunen. Als alles meezit, verloopt het vrachtgedeelte vanaf het begin soepel, zoals dat bij de containerterminals al jaren het geval is. Dan kunnen onze collega’s op locatie zich nagenoeg uitsluitend toeleggen op de controle van passagiersbagage, personenauto’s en op basis van risicoanalyse geselecteerde vrachtzendingen.”

* Portbase is dochtermaatschappij van het Havenbedrijf Rotterdam en het Havenbedrijf Amsterdam, die beide aandeelhouder zijn. De organisatie is van en voor de Nederlandse havengemeenschap en heeft geen winstoogmerk.

 Portbase maakte de animatie ‘Get Ready for Brexit: zo ga je snel via de Nederlandse havens’, waarin het Port Community System in vier minuten haarfijn wordt uitgelegd. Klik hier om het filmpje te bekijken. 

Deel dit bericht