“We maken het drugscriminelen almaar moeilijker”

Politieman Wilfred Dirckx en douanier René Hoorn over de bestrijding van synthetische drugs: “We sluiten het net rond de grote vissen in het milieu steeds verder.”

Nederland is al decennialang een draaischijf in de internationale drugshandel. Verdovende middelen die via ons land worden verspreid, zijn veelal ook hier vervaardigd – denk aan xtc, speed en aanverwante amfetaminen. Het Cluster Synthetische Drugs van de Nationale Eenheid van de politie – niet toevallig opererend vanuit Brabant – poogt met man en macht de productie en wereldwijde export van deze poeders en pillen te dwarsbomen. Daarbij kunnen de crime fighters de kennis en kunde van andere handhavingsdiensten goed gebruiken. Douanier René Hoorn (rechts op de foto) – als verbindingsman een vaste component van het cluster – draait dan ook overuren.

“In het zuiden vinden van oudsher allerlei illegale activiteiten plaats”, vertelt Wilfred Dirckx (links op de foto), leidinggevende binnen het Cluster Synthetische Drugs in Son. “Neem bijvoorbeeld de eens florerende smokkel van boter, sigaretten en sterke drank naar België. Die alcoholica werden clandestien gestookt in het grensgebied. Op zeker moment stapten de Limburgse en zeker de Brabantse onderwereldfiguren die zich daarmee bezighielden over op het maken van wat ze destijds pep noemden. De apparatuur in de verborgen distilleerderijen kon eenvoudig worden omgebouwd tot ketels en kristallisatievaten voor het koken van amfetamine. De boeven van toen gaven het stokje later door aan nieuwe netwerken: criminele families, kernen van woonwagenlui, outlaw motorcycle gangs… Die beheersen nu deze lucratieve markt. De laatste jaren zien we een uitbreiding van de productiecapaciteit naar andere provincies – tot in Friesland en Groningen. Maar vrijwel altijd is er een lijntje naar de Brabantse penoze. Die heeft de ervaring, de knowhow, de buitenlandse contacten.”

Kat-en-muis-spel
“De grootschalige fabricage van synthetische roesmiddelen is de politiek een doorn in het oog”, vervolgt Dirckx. “Van lokale tot landelijke bestuurders, allemaal richten ze hun pijlen op de drugsmaffia. Enerzijds wil men af van het imago Nederland narco-staat, anderzijds is men beducht voor de ondermijnende invloed van deze schimmige bedrijfstak op de samenleving. Miljarden euro’s aan crimineel geld worden witgewassen, bendes houden hele volksbuurten in hun greep, motorclubs manifesteren zich met veel intimidatie en geweld in de publieke ruimte. Als burgemeesters ’s nachts anonieme sms-jes krijgen met de boodschap ‘slaap lekker’, heb je een serieus maatschappelijk probleem.”

“Ons cluster voert al een kleine twintig jaar strijd tegen de georganiseerde misdaad – een voortdurend kat-en-muis-spel. Daarbij trachten we steeds dichter bij de kopstukken uit het milieu te komen. Dat is lastig, want de types die op de achtergrond aan de touwtjes trekken, opereren zeer omzichtig. Toch zijn we bezig om het net rondom deze grote vissen steeds verder te sluiten. Bijvoorbeeld dankzij de crime script methode, waarbij onze datawetenschappers en inlichtingenspecialisten met behulp van slimme software grote hoeveelheden heel diverse gegevens filteren en analyseren. Veel bruikbare input komt van andere opsporingsinstanties en toezichthouders, zoals de Douane. De dienst heeft zo’n beetje vanaf het begin van ons bestaan een liaison binnen onze afdeling, die er helemaal bij hoort. Sinds kort vervult René deze rol. Net als zijn voorgangers helpt hij rechercheonderzoeken echt vooruit. Zijn informatie is voor ons goud waard.”

Puzzelstukjes
“Als Douane hebben wij natuurlijk een uniek zicht op vrijwel alle goederen die ons grondgebied binnenkomen”, legt Hoorn uit. “Dus ook op zogeheten precursoren – de chemicaliën die in drugslaboratoria worden verwerkt. Tot vrij recent kwamen grote partijen van die werkzame bestanddelen rechtstreeks uit China, en dankzij verfijnde risicoprofielen sloegen onze aangiftesystemen daarop aan. Over zulke leveringen tipten wij de politie, die ze dan bijvoorbeeld gecontroleerd kon doorlaten en volgen. Criminelen gaan echter almaar geraffineerder te werk. Zo verleggen ze de transportroutes, en laten ze grondstoffen via landen als Polen, Hongarije en Roemenië aanvoeren. Het spul is dan al in Europa, en vervolgt z’n weg naar hier doorgaans per vrachtwagen. Die stroom hebben wij wat minder in het vizier. Bovendien bestellen narcoticabendes tegenwoordig pre- of zelfs pre-pre-precursoren – ogenschijnlijk onschuldige voorlopers van de ingrediënten die ze nodig hebben, en die ze zelf opwerken. Alles om het uiteindelijke gebruiksdoel te verheimelijken. Dat maakt het voor ons moeilijker om de synthetische-drugsproblematiek bij de bron aan te pakken. Maar door de goede samenwerking met buitenlandse douaneautoriteiten, de alertheid van onze eigen medewerkers en uitstekend speurwerk van politiemensen zetten we wel degelijk stappen. Met z’n allen verzamelen we puzzelstukjes die samen een steeds vollediger beeld geven van hoe ondergrondse netwerken zijn vertakt en functioneren. Op die manier zijn al heel wat containers met PMK, BMK of APAAN onderschept, drugslabs ontmanteld en verdachten aangehouden en veroordeeld.”

Geen sporen
“De laatste jaren concentreert het cluster zich ook meer op wat het land uitgaat: het eindproduct van Hollands fabricaat”, vervolgt Hoorn. “Uitvoer naar verre bestemmingen is interessant voor drugshandelaren, omdat de winstmarges daar vele malen hoger liggen dan hier. De VS, Australië en Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld zeggen overspoeld te worden door Nederlandse xtc en amfetaminen, door gebruikers gekocht op het dark web. Deze landen oefenen druk uit op Den Haag om postpakketten die hun richting opgaan strenger te controleren. Mede daarom hebben we als Douane en politie ook in 2018 een aantal gezamenlijke toezichtacties gedaan bij diverse koeriers. De oogst was niet daverend, omdat veel leveranciers hun waar versturen via Duitsland, België of Frankrijk – zo is de kans op ontdekking kleiner. Bovendien laten deze lieden nooit vingerafdrukken, dna-materiaal of andere sporen achter. En de retouradressen op de enveloppen blijken natuurlijk altijd vals – deze zijn van bonafide bedrijven die het slachtoffer zijn van identiteitsfraude. Maar uiteindelijk telt: alles wat we tegenhouden, is meegenomen.”

“Wij beseffen heel goed: wat we tegenkomen aan chemische stoffen en verdovende middelen, is het topje van de ijsberg”, besluit Dirckx. “En toch ben ik optimistisch over de toekomst. Uitbannen zullen we synthetische drugs niet, dat weet iedereen. Maar we maken het de topspelers uit het circuit wel steeds moeilijker. Zoals gezegd heeft René met zijn bijzondere expertise daarin een belangrijk aandeel. We zouden hier best nóg een intermediair van de Douane kunnen gebruiken.”

Dit artikel verscheen ook in het jaaroverzicht Douane Nederland in 2018.

Deel dit bericht