“Ons belang: bedrijven in beweging brengen voor Brexit”

Joren Schep van RVO.nl en douanemedewerker Ian Koster over het belang van het Brexitloket. “Het is essentieel dat je als overheid verwijst naar één, centraal communicatiekanaal.”

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), steunpilaar voor bedrijven die zakendoen in het buitenland, opende in 2018 het Brexitloket. Dit kennisportaal bundelt belangrijke informatie rond het naderende vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Onder meer over de onvermijdelijke douaneformaliteiten waarmee veel marktpartijen te maken krijgen – vele voor het eerst. RVO.nl en Douane hebben dan ook een gemeenschappelijk belang: ondernemers in beweging krijgen om zich serieus voor te bereiden op de dingen die komen gaan.

“Net als veel anderen hadden wij niet echt rekening gehouden met de uitkomst van het Brexit-referendum”, erkent Joren Schep (links op de foto), adviseur internationaal ondernemen bij RVO.nl. “Nu gaan bedrijven massaal bellen, dachten we daags erna. Maar dat gebeurde niet. Eerder, bij het ingaan van de sancties tegen Rusland, was dat wel het geval geweest. Toen betrof het echter een acute crisis, terwijl Brexit van meet af aan met veel onzekerheden is omgeven. Samen met het ministerie van Buitenlandse Zakenmoesten we een communicatiestrategie bedenken. Gingen we het bedrijfsleven pushen om in beweging te komen, of moesten we de rust bewaren en eerst eens kijken wat er precies ging gebeuren? Aan de ene kant wil je ondernemingen voorlichten, aan de andere kant wil je geen onrust zaaien. Pas nadat de EU een onderhandelingsmandaat had gekregen van de lidstaten en de eerste conceptakkoorden waren verschenen, kwam er meer schot in de zaak. Dat resulteerde op 29 maart 2018 – toen bleek dat het VK voor een relatief harde optie ging – in een kamerbrief met een duidelijke boodschap: hope for the best, prepare for the worst. Tegelijkertijd stelden we een pakket met instrumenten beschikbaar, waaronder het Brexitloket en de Brexit Impact Scan. De teneur was: ja, er komt heel wat op u af, maar wij helpen u daarbij.”

Op elkaar ingespeeld
“Voor ons is het van belang om bij de Rijksbrede communicatie te blijven aansluiten, juist omdat vragen van bedrijven meer behelzen dan alleen douaneaangelegenheden”, zegt Ian Koster (rechts op de foto), programmamanager bij het Brexit-team van de Douane. “Wanneer je informatie over te veel kanalen verspreidt, zorgt dat voor nog meer onduidelijkheid. Door consequent teverwijzen naar het Brexitloket heb je als overheid een veel groter bereik. Je kunt daar actuele informatie ophalen over gevolgen van Brexit voor het handel drijven met het VK. De site van de Douane verwijst door naar het loket en vice versa. En bel je het Brexitloket met een specialistische vraag over douanezaken, dan word je doorgeschakeld naar de DouaneTelefoon.”

Schep: “Voorheen hadden we weinig direct contact met de Douane. De noodzaak om samen te werken op Brexit-onderwerpen heeft een gemeenschappelijke basis gecreëerd. We raken steeds beter op elkaar ingespeeld. Omdat wij vaak samen optrekken, weten we inmiddels goed hoe de dienst organisatorisch in elkaar steekt en met welke douaneregelingen ondernemers te maken kunnen krijgen.”

Groeiende belangstelling
“Het loket is slechts een van onze instrumenten”, vervolgt Schep. “Op dit moment loopt er een Rijksbrede mediacampagne over de Brexit, compleet met radiospotjes en uitingen op social media. Daarnaast organiseren we sinds vorig jaar roadshows en andere evenementen met onder meer MKB Nederland en de Kamer van Koophandel. Op die bijeenkomsten leer je wat er leeft onder de doelgroep – en die verhalen delen we weer via het Brexitloket. Daarnaast haken we aan bij manifestaties van brancheverenigingen, zoals de ondernemersorganisatie voor de technologische industrie FME en de Metaalunie. Daar spreken we soms ondernemers zonder enige kennis van douaneformaliteiten. Zij komen met vragen als: ‘Wij handelen met het VK; moeten we na Brexit invoerrechten gaan betalen? En hoe werkt dat dan?’ Sommige bedrijven zijn in deze fase dus nog compleet blanco. Maar hoe je het ook wendt of keert, deal of no-deal, aan douaneformaliteiten ontkomen ze niet.Begin dus zo snel mogelijk met alle voorbereidingen, vertellen we ze – en dat had je een jaar geleden al kunnen doen. Sindskort komt die boodschap wat beter aan dan voorheen. Het aantal telefoontjes via het Brexitloket stijgt gestaag, en steeds meer bedrijven doen de Impact Scan. Waar de teller bij www.brexitloket.nl eerst op gemiddeld veertig bezoeken per dag bleef steken, zijn dat er nu enkele honderden. Maar er is nog steeds een substantieel percentage dat niet in beweging komt.”

“Bij de Douane doen we momenteel nader onderzoek naar het waarom van die terughoudendheid”, vult Koster aan. “De politieke onduidelijkheid helpt natuurlijk niet. Als je nog steeds niet weet wat voor soort Brexit het wordt en wat deze voor jouw bedrijfsvoering betekent, dan kan ik me iets voorstellen bij zo’n afwachtende opstelling. Tegelijkertijd baart deze ons zorgen. We hebben 73.000 bedrijven aangeschreven die zaken doen met het VK, en voor wie de veranderingen grote gevolgen kunnen hebben. Daarvan krijgen er straks 35.000 voor het eerst met de Douane te maken. Zij moeten er voor zorgen dat ze een EORI-nummer (Economic Operators Registration and Identification) bij ons registreren en aangifte kunnen doen, én controleren of ze douanevergunningen nodig hebben. We verwachten dat veel ondernemers een expediteur in de arm nemen voor de afhandeling van douaneformaliteiten. Maar hoe groot die groep is, blijft gissen.” 

Op het ergste voorbereid
Ook al verandert de aard van het werk niet, de Douane staat voor een grote opgave, benadrukt Koster. “We krijgen straks meer klanten en meer goederen die onder toezicht staan. Zo’n toename vergt extra personeelsleden, die allemaal een werkplek moeten krijgen. Er komen gebouwen bij, dienstauto’s, computers, scanapparatuur, speurhonden… je kunt het zo gek niet bedenken. Verder zijn we bezig met stresstesten voor al onze dienstverleningskanalen, om een eventuele piekbelasting rond 29 maart te kunnen opvangen.”

Schep: “Dat de Douane al in een vroeg stadium een duidelijk signaal gaf door in te zetten op personeelsuitbreiding, heeft bijgedragen aan de sense of urgencybij de overheid. Bij RVO.nl zijn we eveneens op alles voorbereid, ook op een eventuele run op informatie bij een no-deal. We verwachten dat de telefoon dan wél roodgloeiend zal staan.”

Dit artikel verscheen ook in het jaaroverzicht Douane Nederland in 2018.

Deel dit bericht