CORE: IBM en Maersk zetten in op de blockchain

Met TradeLens is mogelijk een veilig industrie-breed platform voor data-uitwisseling in de maak. “De vrees dat vitale bedrijfsinformatie in verkeerde handen valt, lijkt met deze oplossing verleden tijd.”

Als een data-pipeline maar veilig genoeg is, kun je er alles in delen en zo de administratieve lastendruk drastisch terugbrengen. Het blockchainplatform TradeLens – een samenwerkingsverband tussen IBM en containerreus Maersk, en toegepast onder de vlag van CORE – lijkt aan die vraag te voldoen. “De vrees dat vitale bedrijfsinformatie in verkeerde handen valt, is met deze oplossing verleden tijd”, aldus IBM’s TradeLens Authorities Leader Norbert Kouwenhoven.

Dat de logistiek ondanks de inspanningen van overheden en bedrijven een stuk efficiënter kan, is een open deur. Zomaar een voorbeeld, aldus Kouwenhoven: “Het vrachtschip met de langverwachte nieuwste generatie GPS-apparatuur arriveert in Rotterdam; iedereen staat bij wijze van spreken te juichen op de kade. Maar helaas: de container waar de elektronica in zit, is om een of andere reden in Singapore achtergebleven. Of de goederen zijn wel meegekomen, maar de bijbehorende documenten niet, waardoor de zending niet kan worden geklaard. Voor dit soort hardnekkige problemen hebben wij met TradeLens een oplossing bedacht. Wij verzamelen alle events en milestones van een container, en de begeleidende papieren, zoals een packing list en een bill of lading. We volgen ’m na belading tijdens zijn reis naar de haven, op de terminal, op het schip – tot aan andere kant van de oceaan. Voor nu richten we ons op zeevracht, op termijn willen wij ook luchtvracht en bulkgoed gaan ondersteunen. Daarbij denken we vanuit landing points, zoals Nederland, de VS en Singapore – met die drie hebben we een belangrijke wereldwijde as te pakken. Ook landen als België, Peru, en Saudi-Arabië doen mee. We zijn nog bezig met een aantal andere landen in Zuid-Amerika, en praten met China en Rusland. Verder hebben we diverse exporteurs en freight forwarders aan boord.”

Strikt gescheiden informatiestromen
IBM, Maersk en de Douane zijn nu tien jaar bezig met het concept data-pipeline, binnen verschillende Europese researchprojecten. Kouwenhoven: “De wens om informatie rond goederenzendingen te delen was er altijd al, de investeringsbereidheid minder – mede uit de vrees dat bedrijfsgevoelige gegevens zouden zijn in te zien door de concurrent. Maar na verschillende proeven met blockchaintechnologie hebben we met TradeLens nu een betrouwbare vorm van beveiliging. Enerzijds door gebruik van sterke encryptie, anderzijds door te werken met channels, waarmee je verschillende datastromen strikt van elkaar kunt scheiden. Lekken is dan onmogelijk, en je hoeft niet bang te zijn dat je concurrent toegang krijgt tot vitale informatie.
Minstens zo belangrijk: eenmaal toegevoegde documenten krijg je niet meer van de blockchain af. Je kunt er wel een nieuwe versie bij plaatsen, maar de vorige blijft zichtbaar. Anders gezegd: als iets in de keten begint als vuurwerk, kan niemand er later speelgoed van maken. Bovendien zijn er verschillende kopieën van de database – zogenoemde nodes. Rommelt iemand in één ervan, dan ontstaat een mismatch met de andere versies. Die waarborgen hebben bedrijven over de streep getrokken. De economische crisis hielp ook een handje. Ondernemers wilden de inefficiëntie in de supply chain aanpakken, het moest bij voorkeur een stuk goedkoper.
Cruciaal was daarnaast de constructieve opstelling van de Douane, ook die van bijvoorbeeld de Amerikaanse autoriteiten. Zij gaven aan TradeLens-data als een bron voor de-risking van containers te zien. Stel dat men had gezegd: Wij vinden dit niet interessant, maar ga vooral je gang’. Dan hadden wij ervan afgezien. Nu konden we onze landing places-strategie uitwerken, hadden we een levensvatbare business case.”

Berichtenservice
IBM houdt de onderliggende blockchaintechnologie zoveel mogelijk uit het zicht van de gebruiker. Kouwenhoven: “Die ervaart het platform als een berichtenservice. Zo krijgt een exporteur de beschikking over een webadres waarnaar hij een containernummer stuurt, dat daarna in de blockchain wordt opgeslagen. Welke data hij zelf retour ontvangt en in wat voor vorm, is afhankelijk van zijn autorisatie. De douanemedewerker kan via zijn eigen dashboard CRIS data ophalen omtrent containers die naar het land komen – dat wil zeggen: alles wat de betrokken partijen erover aanleveren in TradeLens. Op zijn beurt zou hij of zij statusinformatie kunnen verstrekken, zoals ‘container geselecteerd voor inspectie’ of ‘container vrijgegeven’. De beschikbare gegevens kan de Douane afzetten tegen de eigen referentiedata, zoals de historische gegevens over een bepaald bedrijf, en er eventueel een ‘boevenlijst’ op loslaten.”

 Extra slot op de deur
Alle benodigde data op voorhand beschikbaar, dat is waar volgens Kouwenhoven iedereen naartoe wil. “Op die manier zou de Douane bijvoorbeeld capaciteit nog gerichter kunnen inzetten. Stel dat een zending volgens de aangifte ten invoer speelgoed bevat, maar dat de TradeLens-data als herkomst een vuurwerkfabriek in China uitwijzen. Een inspectie is dan op zijn plaats. Anders wordt het bij een bedrijf dat zich keurig gedraagt en belooft altijd de bill of lading, purchase order, packing list en een certificate of origin in TradeLens te publiceren. Ook in dat geval blijft toezicht nodig. Maar stel nu dat je al die procedures ook nog eens laat inspecteren door een gecertificeerde broker – een expediteur bijvoorbeeld? Die ervoor garant staat dat het bedrijf alles netjes doet, als een soort extra slot op de deur voor de Douane? In dat geval zou je je zelfs kunnen afvragen of bedrijven nog wel al die aangifteformulieren hoeven in te vullen – zeker als je alle benodigde informatie via een druk op de knop uit TradeLens beschikbaar hebt. Maar uiteindelijk is dat uiteraard ter beoordeling van de Douane.”

“Kijk, als je wilt smokkelen kun je ons systeem natuurlijk beter niet gebruiken. Maar het zegt wel iets als je van deelname afziet. Om te kunnen participeren, moet je een integer bedrijf zijn, want de data in TradeLens zijn zichtbaar voor de Douane. IBM waarborgt het waarheidsgehalte daarvan overigens niet. Het is aan douanediensten om dit te controleren. De data worden door de bedrijven daadwerkelijk gebruikt in hun supply chain. Zijn de bedrijven die ze aanleveren betrouwbaar, dan is de kans groot dat hun data dat ook zijn. TradeLens kan daardoor een intrinsieke kwaliteitszeef zijn.”

Niet in datastroom verdrinken
De hoeveelheid gegevens die bedrijven in TradeLens kunnen stoppen, is in beginsel onbeperkt. Maar hoe ontsluit je de meest relevante? De Douane wil immers niet in een zee van data verdrinken. Kouwenhoven: “Wij boden de dienst in eerste instantie een interface aan waarin medewerkers handmatig een containernummer konden intikken, waarna ze alle bijbehorende events in beeld kregen. Maar er komen nogal wat containers in Rotterdam aan. Al snel was duidelijk dat we een en ander moesten automatiseren, en gebruik moesten maken van risk rules. Inmiddels kan de Douane gegevens binnenhalen via CRIS, en die combineren met ter zake doende TradeLens-data. Via een filter is het mogelijk om bijvoorbeeld de meest risicovolle zendingen in kaart te brengen.”

Individuele komkommers volgen
Met de huidige vorm van TradeLens worden volgens Kouwenhoven nog maar enkele van vele potentiële mogelijkheden benut. “Er valt nog zo veel meer te doen. We zijn nu bijvoorbeeld bezig met Profile, een vervolg op CORE. Dat combineert TradeLens-gegevens met andere bronnen, zoals het web. Zie het als een vorm van counter-intelligence die CRIS kan ondersteunen. Stel dat de Douane met een nieuw bedrijf te maken krijgt, dat beweert komkommers te kweken in Peru. Dan wil je wel weten hoe ze online adverteren. Komen die komkommers op alle pagina’s terug, of stuit je elders op hun website op bommen en granaten?”

“Daarnaast willen we het logistieke gedeelte aan begin en eind van de keten afdekken”, vervolgt Kouwenhoven. “Nu checken we zoals gezegd het traject van lege tot geleegde container. Wat daarvoor of daarna gebeurt, daar hebben wij op dit moment geen zicht op. Een aparte ‘voor- en na-applicatie’ – die third party providers zullen gaan ontwikkelen – stelt je in staat individuele dozen te volgen. Dan weet je van een individuele komkommer in de supermarkt precies in welke doos van welke container die heeft gezeten, waar hij gegroeid is. Een dergelijk inzicht komt behalve bedrijven ook de consument ten goede. Die wil bijvoorbeeld weten in welke wei de koe waarvan hij eet heeft gestaan, en of zijn spijkerbroek wel dat fairtrade-keurmerk verdient. Is die echt niet door kinderhanden gemaakt?”

Andere interessante toepassingen zijn analyse-tools die je op TradeLens-gegevens kunt loslaten. “Zo weten bedrijven graag het verschil tussen de geschatte en daadwerkelijke aankomsttijd van een zending”, weet Kouwenhoven. “Je kunt aan de hand van het weerbericht en oceaanstromingen adviseren over de beste route voor een container die vanuit Singapore naar Zuid-Afrika vertrekt. Of neem een farmaceutische multinational die wil kunnen aantonen dat zijn zending pillen tijdens een transport niet boven of onder de toegestane temperatuur is geweest, aan de hand van het logboek van zijn reefer. Kortom, er zit nog van alles in de pijplijn!”

Industrie-breed platform
Maersk heeft weliswaar het initiatief genomen en is de zogeheten launching user van TradeLens, maar wordt binnen de gekozen organisatiestructuur behandeld als elke andere gebruiker. Kouwenhoven: “TradeLens is nadrukkelijk geen Maersk-, maar een industrie-breed platform. Op termijn zullen er wellicht vergelijkbare varianten opstaan; tenslotte moeten ook andere partijen kunnen aansluiten op CRIS. En na verloop van tijd ontstaat er ongetwijfeld een vorm van harmonisatie. Daar dringen wij ook zelf op aan. Zo hopen we dat de Wereld Douane Organisatie zich uitspreekt over het belang van TradeLens.”

Deel dit bericht