Alles over Customs Eye, een vernieuwend modulair systeem dat kan bijdragen aan hoogwaardig actueel toezicht in de logistieke keten.

Voortdurend verkent de Douane nieuwe wegen om zijn handhaving te vervolmaken en de controlelast voor handel en industrie te verlichten. Zo wordt momenteel gekeken naar de mogelijkheden van Customs Eye – een modulair systeem dat allerlei moderne technologieën slim combineert, en zo bijdraagt aan hoogwaardig actueel toezicht in de logistieke keten. Een stip aan de horizon, die wellicht snel dichterbij komt.

Herfst 2017 beleefde Douane Nederland zijn tweejaarlijkse landelijke Innovatiedag. Alle negen regiokantoren presenteerden er een toekomstscenario – een schets van het leven anno 2030. Met daarin de volgens de bedenkers belangrijkste en meest ingrijpende wijzigingen op met name (geo-)politiek, economisch, technologisch en logistiek gebied, plus een analyse van de impact van die omwentelingen op de eigen organisatie. Het leverde stuk voor stuk prikkelende vergezichten op, die enerzijds eventuele knelpunten voor de dienst in kaart brachten, en anderzijds mogelijke oplossingen daarvoor aandroegen. De uitdaging was vervolgens om te onderzoeken welke van die opties de Douane van nut kunnen zijn – straks, maar misschien ook nu al.

Verschillende van de geopperde ideeën lijken bruikbaar op termijn; sommige lenen zich zelfs voor spoedige uitwerking (wat overigens niet wil zeggen dat ze binnen enkele jaren toepasbaar zijn). Een daarvan is een concept dat de werktitel Customs Eye kreeg. Het draait hierbij om de slimme integratie van vernieuwende en al langer voorhanden technologieën. Die voorzien medewerkers in het fysieke toezicht realtime van alle nodige kennis en informatie om op locatie (grotendeels) zelfstandig vlotte, effectieve en betrouwbare controles uit te voeren – liefst van A tot Z. En ze stellen hen in staat om deze controles binnen afzienbare tijd administratief af te handelen, en het resultaat direct terug te koppelen aan zowel de eigen organisatie als de klant – het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de goederen in kwestie. Idealiter komen al deze functionaliteiten samen in één handzaam device.

Met een beetje fantasie zou het fysieke controleproces van de Douane er over een poosje ongeveer als volgt kunnen uitzien. Op basis van informatie- en risico-gestuurde selectie zendt de Regiekamer van de dienst een toezichtambtenaar naar een bedrijf – laten we zeggen een pakketpostbezorger. Daar aangekomen logt deze medewerker met behulp van biometrische identificatie in op Customs Eye. Hij opent zijn controleopdracht en buigt zich over de voor onderzoek aangewezen goederenzending. Met zijn tablet of smartphone fotografeert of filmt hij de (om)verpakkingen en leest hij de etiketten daarop – alsook eventueel aanwezige smart tags. Daarvoor maakt hij gebruik van de ingebouwde 3D-camera, barcode-scanner en NFC-reader. De vastgelegde informatie wordt vervolgens vergeleken met gegevens uit de centrale databases van de Douane en allerhande andere bestanden. Binnen enkele seconden ziet de controlemedewerker op zijn scherm alles wat hij weten moet over het bewuste artikel: de oorsprong, de scheikundige samenstelling, de GN-code, de tariefindeling et cetera. Tegelijkertijd wordt bepaald of dit alles overeenkomt met wat er in de aangifte staat. Mocht bijvoorbeeld de importeur in het verleden onjuiste aangiften hebben ingediend, dan wordt ook dit gemeld; 3D-beelden van de eerder foutief aangegeven producten worden bijgeleverd. Als er twijfels zijn over de correctheid van de verzamelde data en de inhoud van de colli, dan kan de controlemedewerker overgaan tot nadere inspectie van de goederen. Zijn device is voorzien van zogenoemde sniffer-sensoren – detectie- en meetinstrumenten om in pakketten te kijken zonder deze te openen. Maar ook heeft hij de beschikking over geïntegreerde analyse-apparatuur voor eenvoudig chemisch onderzoek. Die geeft hem desgewenst uitsluitsel over de bestanddelen van het onderhavige product, en dus solide grond voor een definitief oordeel. Wat de uitkomst van de controle ook is – conform of niet-conform – het resultaat wordt snel en simpel doorgezet naar belanghebbende douane-afdelingen voor verdere verwerking. Simultaan gaat er een rapport naar de klant, via een beveiligde portal als mijndouane.nl. Mocht deze een naheffing of boete moeten betalen, dan is hij daarvan dus vrijwel direct op de hoogte. Als de goederen door mogen, kunnen ze meteen worden vrijgegeven. Van noemenswaardig oponthoud is niet of nauwelijks sprake.

De boven beschreven gang van zaken verschilt op een aantal punten behoorlijk van de huidige situatie. Het voornaamste onderscheid zit ’m wel in het feit dat de zelfredzaamheid van de douanemedewerker in het fysieke toezicht enorm toeneemt. Zijn kennis- en informatiepositie wordt steviger, omdat hij altijd en overal direct toegang heeft tot zeer uiteenlopende databronnen. En hij kan nu tot op zekere hoogte zelf chemische analyses van goederen uitvoeren. Zijn afhankelijkheid van de ‘tweede lijn’ wordt daarmee kleiner; hij hoeft minder vaak terug te vallen op onder anderen vraagbaken of collega’s van het Douane Laboratorium. Die back-up – die in bepaalde mate toch altijd nodig zal blijven – kan binnen Customs Eye trouwens prima worden gefaciliteerd. Het lijkt immers niet moeilijk om aan zo’n modulair geheel bijvoorbeeld een beeldverbinding toe te voegen tussen medewerkers in de buitendienst en specialisten elders in de organisatie, voor ondersteuning op afstand. Vanzelfsprekend zal de mogelijkheid blijven bestaan om in complexe gevallen productmonsters te nemen en voor analyse aan te bieden bij het laboratorium – misschien wel een satelliet-lab in de buurt. Al met al gaat het douanetoezicht zich meer en meer concentreren op de feitelijke controlelocatie, en zich meer en meer afspelen in de actualiteit.

Wat informatieoverdracht betreft, is bij Customs Eye sprake van tweerichtingsverkeer: met hun bevindingen voeden controlemedewerkers de gegevensbestanden van de Douane. Zo ontstaat een reusachtig reservoir aan relevante wetenswaardigheden over onder meer allerhande producten, transportroutes, individuele marktpartijen en hele logistieke ketens. Centraal beheerd, goed gerubriceerd en makkelijk te ontsluiten – voor wie is geautoriseerd. Hierbij heeft niet alleen het fysieke toezicht baat, maar evengoed andere douaneprocessen als klantmanagement en aangiftebehandeling. Al die data helpen de dienst om trends, tendensen en ontwikkelingen in kaart te brengen, en om zijn risicoweging en -selectie verder te verfijnen. Oftewel: om andere, steeds beter afgewogen keuzes te maken in zijn controleproces. Ideaal voor een lerende organisatie als de Douane. Daarbij levert Customs Eye de dienst steeds up-to-date bestuurlijke informatie over het nut en het effect van zijn handelen. Dat maakt het makkelijk om bepaalde beleidsbesluiten uit te leggen tegenover bijvoorbeeld convenantpartners en opdrachtgevende departementen.

Een uitgebreide versie van Customs Eye zoals hier geschetst lijkt niet iets voor de nabije toekomst. Toch is de oplevering van minder veelomvattende varianten wellicht verrassend dichtbij. Onlangs bedacht de Douane een dergelijke vorm, met een beperkt aantal bouwstenen: een applicatie die controlemedewerkers mobiel ondersteunt bij de inspectie van post- en koerierszendingen op illegale geneesmiddelen. Met de app – die alleen nog op papier bestaat – zouden naar verwachting al talloze voordelen kunnen worden behaald. Zo zouden douaniers in de operatie aanzienlijk minder productmonsters hoeven in te zenden naar het lab. Verder zouden bevindingen snel, gemakkelijk en uniform kunnen worden vastgelegd, en breed worden gedeeld. Zoals met conventpartner IGJ, die de resultaten van controles op medicijnen steeds op de voet zou kunnen volgen. Mooie vooruitzichten, die nu al smaken naar meer.

Deel dit bericht