Nieuwe bachelor bedient bedrijfsleven én Douane

Een kersverse deeltijd-hbo-opleiding stoomt studenten klaar tot customs professional van de toekomst.

Aan hogeropgeleiden die bij de Douane of in de grensoverschrijdende logistiek aan de slag willen, is geen gebrek. Het huidige hbo-onderwijs biedt werkgevers echter bepaald geen maatwerk. Daar komt verandering in met een vierjarige deeltijdopleiding aan hogeschool Fontys. Die stoomt studenten klaar tot customs professional pur sang.

 “Deze bachelor-opleiding voorziet in een duidelijke behoefte – binnen het bedrijfsleven, maar ook bij de Douane”, stelt Frank Heijmann, hoofd handelsrelaties van Douane Nederland (rechts op de foto). “We zien graag dat goed geschoolde medewerkers onze dienst versterken. Die werven we normaal het liefst aan de poort. Zo hebben we hbo’ers vanuit diverse disciplines binnengehaald. Om op hun niveau aan de slag te kunnen, moeten zij nu eerst de interne F-opleiding volgen. Dat betekent nóg eens twee jaar in de klas zitten, terwijl je dus al een hbo-diploma op zak hebt. Niet zo efficiënt, natuurlijk. En gekwalificeerde academici hadden we al helemaal weinig. Andersom is die interne opleiding niet geaccrediteerd. Intern opgeleide F’ers die willen doorgroeien naar academisch niveau kampen met het feit dat ze geen erkende bachelor hebben.”

Volwaardige opleiding
Met de komst van de masteropleiding aan de Rotterdam School of Management in 2014 werd al een eerste stap gezet om het externe onderwijsaanbod beter te laten aansluiten op de vraag naar douaneprofessionals. Heijmann: “In dat jaar startte men met achttien studenten, waarvan ruim de helft bij onze dienst werkte. Het is mooi om te zien dat de samenstelling steeds diverser wordt. De afgelopen september gestarte derde leergang telt negen Nederlandse douanemedewerkers en enkele collega’s uit België, Ierland, Turkije en China. De andere helft van de deelnemers is afkomstig uit het internationale bedrijfsleven.”

De masterstudie is echter niet voor iedereen weggelegd. Met de bachelor – die begin 2018 start – komt er een gangbare, met publieke middelen gefinancierde opleiding bij. “Het is een volwaardige opleiding, die openstaat voor iedereen die in aanmerking komt voor het volgen van hbo-onderwijs”, stelt Heijmann. “En het mooie is dat deze geaccrediteerde opleiding de functionele mobiliteit van medewerkers bevordert.”

Medewerker van de toekomst
Voor de inhoudelijke invulling van de bachelor was het zoeken naar de gemene deler, zegt Heijmann. “Waar is behoefte aan in de markt? Wat voor soort medewerker hebben we nodig in de toekomst? Met ondersteuning van de Topsector Logistiek kwamen Fontys, de koepelorganisaties TLN/FENEX en evofenedex en onze dienst tot een blauwdruk voor de opleiding. Die moet rusten op drie pijlers. Behalve Douane(wetgeving) en bijbehorende processen zijn dat compliance en supply chain management.”

De samenwerking met de hogeschool dateert niet van gisteren, aldus Heijmann: “Voor derdejaars hbo-studenten Logistiek en Economie is men in 2015 een keuzevak gestart waarin douanemanagement en trade compliance centraal staan. Aan die minor hebben wij ook bijgedragen. Dat gaan we nu weer doen. Docenten leveren we vooralsnog niet, wel onderwijskundige assistentie, misschien in de vorm van intern studiemateriaal. Ook bekijken we, net als bij de masteropleiding, of wij studenten kunnen afvaardigen. Verder zijn er natuurlijk meer hogescholen die over dit onderwerp zouden kunnen onderwijzen, maar Fontys onderscheidt zich door Douane als speerpunt te hebben in hun KennisDC Logistiek*. Dit biedt een innovatieve online omgeving waarin allerlei soorten kennis over logistiek en douaneprocessen is samengebald. Wij zijn dan ook blij met de keuze voor Fontys.” 

Veiligheid en compliance
Hoe gaat de nieuwe opleiding eigenlijk heten? Hans Aarts, directeur van Fontys Hogeschool Techniek en Logistiek (links op de foto), is er ten tijde van dit interview nog niet helemaal uit. “De naam is nog niet bekend, maar het zou zomaar Customs Management & Trade Compliance kunnen worden. De deeltijd-bachelor heeft namelijk een sterke oriëntatie op die twee onderwerpen.”
De opleiding heeft behalve het beroeps- en opleidingsprofiel Logistiek ook het European Competence Framework for Customs Professionals als uitgangspunt. Aarts: “De Douane helpt ons bij het voldoen aan de eisen die dit framework stelt. De bachelor is vooral geconcentreerd rond Douane-wetgeving. Bedrijven zijn op zoek naar personeel dat een meerwaarde biedt op het gebied van veiligheid en compliance. Daarin kunnen we met deze opleiding voorzien. Om een voorbeeld te geven: veel containers die in de Rotterdamse haven binnenkomen, gaan ongeopend verder het land in. Het in- en uitklaren ervan is geen klus die de Douane per se op zich hoeft te nemen – gecertificeerde bedrijven mogen dat ook zelf doen. Maar niet elke onderneming is daarvan op de hoogte.”

Voeling met de maatschappij
Aarts vervolgt: “Eind november, begin december houden we onze eerste informatiebijeenkomst voor belangstellenden, samen met de Douane. We hopen op kandidaten die al in de logistiek werkzaam zijn. Het is een pilot, dus ik zou blij zijn met zo’n tien tot vijftien studenten. In zo’n eerste jaar ben je toch een beetje aan het pionieren. Als we direct met een man of vijftig zouden beginnen, is het lastig bijsturen. Maar als de opleiding eenmaal staat, willen we doorgroeien naar enkele tientallen studenten per jaar.”

Evenals andere bachelors neemt deze opleiding vier jaar in beslag. De studiedruk bedraagt zo’n twintig tot dertig uur per week, afhankelijk van de eigen werkomgeving van de student. Aarts: “Net als bij de minor staan niet alleen onze eigen docenten voor de klas, maar ook professionals uit het bedrijfsleven. Zo houd je voeling met de maatschappij en kun je gebruikmaken van cases uit de beroepspraktijk. Die minor is tot nu toe trouwens een succes. Het is een keuzevak voor derdejaars, maar we hebben het ook opengesteld voor externen. Enkele studenten waren moeilijk bemiddelbare werkzoekenden van rond de vijftig, die rechtstreeks uit de kaartenbak van het UWV kwamen. Na afronding van de cursus konden ze snel aan de slag bij een van de logistieke dienstverleners hier in de regio. Dat is mede te danken aan de Douane. Zonder de dienst hadden wij onze minor-opleiding nooit van de grond gekregen. En was er ook nooit een vervolg gekomen in de vorm van deze bachelor.”

* Zie ook het artikel ‘Kennisbox TC&BM de lucht in’ elders in deze uitgave.

Deel dit bericht