Data spreken duidelijke taal

Koppeling van gegevens kan onvermoede patronen in transportketens blootleggen. De Douane hecht dan ook belang aan ‘pratende’ data.

 De visie Grensverleggend van Douane Nederland gaat uit van het principe ‘100% onder toezicht’. Dit betekent dat de dienst kan nagaan of de vereiste meldingen en aangiften zijn gedaan voor alle vervoermiddelen en goederen die onze grenzen passeren. Wat hierbij helpt is een geavanceerde analyse van beschikbare data, en nauwe samenwerking met de leveranciers daarvan. Specialist Maarten Veltman vertelt hoe de Douane zijn informatiepositie steeds verder verbetert.

 Voorafgaand aan elke fysieke of administratieve controle verzamelt en weegt de dienst relevante gegevens, waarna risicodetectie en -selectie plaatsvindt. Die relevante gegevens worden uit een toenemend aantal bronnen gewonnen, legt Veltman uit. “Stel: je wilt meer weten over de achtergrond of de solvabiliteit van een onderneming. Dan kun je op onderzoek gaan: is het bedrijf bijvoorbeeld recent positief of negatief in het nieuws gekomen? Of: hoe profileert het zich op Facebook, Twitter of andere social media? In feite gebruik je die extra kennis als een soort contra-informatie, om je eigen informatiepositie beter te kunnen beoordelen.”

Smart seals
Ook slimme technologische oplossingen helpen bij het vergaren van bruikbare data. Zo participeert de Douane met rederij SeaTrade in een publiek-privaat proefproject waarin Internet of Things-achtige toepassingen centraal staan. Veltman: “Het gaat hierbij om smart seals: devices ter grootte van een autosleutel, die je in een container kunt aanbrengen. Ze registreren onder meer veranderingen in magnetisch veld, temperatuur en lichtsterkte, dus eigenlijk of de deuren tijdens het transport opengaan. Bij vertrek uit het land van herkomst laat je door een smartphone, tablet of ander apparaat de gegevens uitlezen – als een soort nulmeting – die vervolgens automatisch naar de douanedienst van het land van bestemming worden doorgestuurd. Daar kun je bij aankomst eenvoudig nagaan of en wanneer er veranderingen zijn opgetreden.”

‘Pratende’ data
Risicoanalyse speelt sinds geruime tijd een voorname rol in het douanetoezicht. Dat blijft in de toekomst zo, al zal de focus langzaam verschuiven naar de inzet van big data. Dat is een parapluterm, aldus Veltman, die in feite allerlei vormen van data-onderzoek en -beheer omvat. Denk aan fenomenen als data mining, process mining en text mining. “Zo spreken we van open data, als het gaat om het voor hergebruik beschikbaar stellen van data in de open ruimte. Daar valt dus ook de informatie onder die de Douane zelf beschikbaar stelt aan de buitenwereld. Bij linked data heb je het over de koppeling van informatie via links. Maar welk etiket je er ook op plakt, het gaat telkens om hetzelfde: data zodanig inzetten dat ze ons helpen goederenstromen veiliger en meer integer te maken.”

“Bij het opstellen van risicoprofielen bepaalt de Douane van tevoren welke signalen van mogelijke onregelmatigheden moeten worden opgepikt”, verklaart Veltman. “Het vernieuwende van big data zit ’m erin, dat we de gegevens zelf laten ‘praten’. Door het combineren van grote hoeveelheden informatie kun je patronen ontdekken waarvan je het bestaan op voorhand niet vermoedde. Neem een bedrijf dat in ijzerwaren handelt en opeens voedingsmiddelen gaat importeren. Dat kan natuurlijk, maar misschien is er toch iets aan de hand. Het is goed als we op zo’n switch attent worden gemaakt door data uit diverse externe bronnen te koppelen aan die uit onze eigen bronnen. Binnen onze visie Grensverleggend noemen we dat autodetectie in datastromen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een slimmere analyse van gegevens en risico’s, en zo min mogelijk inbreuk in de logistiek.”

Een frisse blik
Volgens Veltman volstaat het niet om zoveel mogelijk gegevens binnen te halen, en te hopen dat vanzelf interessante zaken zichtbaar worden. “De vragen die we moeten stellen zijn: wat haal je wel binnen, en wat niet? Welke data zijn relevant, en hoe kom je tot de kern? Wat is de gebruiksbehoefte van onze medewerkers? Daar komt bij dat je big data niet zomaar in je bestaande systemen kunt onderbrengen; er is een aparte omgeving voor nodig.”

“Waar je ook niet zonder kunt, zijn experts die al deze informatie op de juiste manier interpreteren. Want wanneer is sprake van harde causale verbanden, en wanneer van toeval? Douane Landelijk kantoor is daarom onlangs versterkt met enkele hoogopgeleide data-analisten. Zij maken deel uit van het team Business Analytics, dat aan de hand van statistische modellen onze business intelligence naar een hoger niveau gaat tillen. Daarnaast werken we samen met de academische wereld en verschillende private partijen. In ons Douane Intelligence Lab nodigen we bedrijven uit om op een slimme manier met onze data aan de gang te gaan, er met een frisse blik naar te kijken. We dagen ze uit te laten zien dat hun aanpak toegevoegde waarde voor ons heeft. Zo hopen we de juiste innovaties uit de markt te halen. Dit soort onderzoeken vindt plaats in een aparte, afgeschermde omgeving. De gebruikte gegevens blijven bij ons, en iedereen die erbij kan is gescreend en heeft een geheimhoudingsverklaring getekend.”

Direct meekijken
Veltman benadrukt dat de Douane en de logistieke wereld pas aan de vooravond staan van een zeer interessante ontwikkeling. “Nu moet een douanemedewerker soms tien systemen openen om één zending te kunnen beoordelen. Wat ons betreft worden alle relevante data straks integraal aangeboden. Met de zogeheten data pipeline, waarbij IT-systemen van bedrijven binnen een internationale supply chain via internet aan elkaar worden gekoppeld, gaan we die richting op. Deze stelt douaniers in staat vanuit hun kantoor direct mee te kijken in de keten. Welke producten gaat een onderneming bijvoorbeeld exporteren, en in welke hoeveelheden? Als de dienst alle ins & outs van een zending weet, hoeven er geen of minder administratieve handelingen te worden verricht. Uiteindelijk kunnen we zo dus de lasten voor het bedrijfsleven terugdringen.”

Grensverleggend: de Handhavingsvisie van Douane Nederland
Douane Nederland heeft een heldere opvatting van hoe de dienst in de nabije toekomst het slimste kan toezichthouden op het EU-grensoverschrijdend goederenverkeer. Deze baanbrekende zienswijze steunt vooral op de volgende pijlers:

  • Scan en detectie in goederenstromen
  • Autodetectie in datastromen
  • Meer grip op de blauwe goederenstroom
  • Ontwikkeling van de groene goederenstroom
  • Ontwikkeling van de gele goederenstroom

Ook dienstverlening speelt een belangrijke rol binnen de visie Grensverleggend. Alle genoemde elementen komen uitgebreid aan bod in deze uitgave.

Deel dit bericht