Meer grip op de blauwe goederenstroom

De weg is vrij voor scherper douanetoezicht op onbekende en minder bekende marktpartijen.

Binnen de visie Grensverleggend van Douane Nederland is het logischerwijs vooral de blauwe stroom van onbekende en minder bekende marktpartijen die aandacht verdient. Hier spelen immers relatief de meeste potentiële risico’s – zowel fiscale als niet-fiscale*. Douanemedewerkers Eggo Bert Smid en René Doolhoff vertellen hoe de dienst deze risico’s beter beheersbaar wil maken.

De blauwe goederenstroom wordt bevolkt door niet-gecertificeerde bedrijven, legt beleidsmedewerker Doolhoff uit. “Het is niet zo dat we deze ondernemingen helemaal niet kennen – de echte smokkelaars daargelaten, die onder de radar willen blijven. Evenmin hebben we het over partijen die per definitie onbetrouwbaar zijn. Het punt is dat we niets kunnen zeggen over hun betrouwbaarheid, omdat er onvoldoende informatie voorhanden is. Zo hebben we geen zicht op de betrouwbaarheid van de interne beheersmaatregelen van sommige spelers die de kwaliteit van een aangifte moeten borgen.”

Programmamanager AangiftebehandelingPlus Smid: “Soms hangt het er maar net vanaf welke rol een bedrijf op zeker moment vervult in de keten. De ene keer kan het deel uitmaken van de groene stroom, de andere keer van de blauwe. Stel: een AEO-gecertificeerde expediteur doet aangifte voor een nieuwe klant. Dit is een Poolse importeur die hij nauwelijks kent, en voor wie hij daarom niet kan instaan. Op papier gaat het om een zending met kartonnen bekertjes, maar dat is niet geverifieerd – misschien worden er wel andere goederen de EU binnen gesmokkeld. In dit specifieke geval maakt de zending in het toezicht deel uit van de blauwe stroom.”

Scherper profileren
Bij de groene goederenstroom gaat het om bewezen betrouwbare marktdeelnemers die hun zaakjes op orde hebben. Eventuele risico’s zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Douane en bedrijfsleven. “Binnen de blauwe stroom zijn de risico’s in principe voor ons”, vertelt Doolhoff. “Daarom staat risicobeheersing hier centraal, en daar heb je onder meer goede business analytics voor nodig. Nieuwe selecties moeten een voorspellend karakter hebben: welke risico’s kunnen we verwachten? We gaan scherper profileren aan de hand van betere beslismodellen, en kijken nog meer naar afwijkingen van bekende patronen. Denk bijvoorbeeld aan goederen die lange tijd dezelfde prijs hadden, en opeens een veel lagere douanewaarde toebedeeld krijgen. Ook gaan we de effectiviteit van onze controles vergroten: we willen dat het nóg vaker raak is, als we er een zending uitpikken op basis van risicoanalyse. En wanneer de groene goederenstroom straks goed is ingericht, komt er vanzelf meer capaciteit vrij voor controles binnen de blauwe.”

Snel actie ondernemen
Recente ontwikkelingen binnen het douaneproces aangiftebehandeling maken de weg vrij voor een verscherpte vorm van toezicht, stelt Smid. “Lange tijd vertrouwden we te veel op de techniek: alle aangiften zouden geautomatiseerd kunnen worden afgedaan door het nieuwe systeem AGS. De verificatie werd vanachter het bureau verzorgd, fysieke controle was een heel andere tak van sport binnen de dienst. Nu sluiten die twee werkgebieden steeds beter op elkaar aan. Aangiftebehandeling behoort tot de kerntaken van de Douane. Kwaliteit, voorspelbaarheid en standaardisatie staan voorop, evenals werken in de actualiteit. Bij uitworp van een aangifte – wanneer er kennelijk iets niet in de haak is – bepalen we zo snel mogelijk welke actie we erop laten volgen. Zelfs als er aanleiding is om bijvoorbeeld eens een kijkje te nemen bij een onderneming, dan staan we daar spoedig op de stoep.”
Doolhoff: “Tegelijkertijd investeren we in een slimmere aansturing van onze medewerkers in het fysieke toezicht. We zoeken naar technologie om de communicatie rond fysieke controles te verbeteren, en de efficiency van die controles te verhogen.”

Eigen initiatief
Overigens kent de blauwe stroom veel spelers met kleinere volumes, vervolgt Smid. “Er is sprake van een gering aantal transacties met schijnbaar beperkte douanerisico’s. Maar juist omdat we dat niet altijd met zekerheid kunnen vaststellen, gaan we deze goederen nog beter controleren aan de grens dan nu al het geval is. Is er een significant risico, of constateren we een fout in de aangifte, dan komen de goederen zeker stil te staan.” Doolhoff: “Ondernemers vinden het uiteraard niet leuk als wij een transport stoppen in de logistieke keten. Maar in de blauwe goederenstroom kan men daar wel herhaaldelijk tegenaan lopen. Niettemin doet de Douane z’n best om ook hier oponthoud zoveel mogelijk te voorkomen.”

“Het liefst zien we dat bedrijven uit eigen beweging in actie komen, als ze onvoldoende in control zijn,” aldus Smid. “De expediteur uit het eerder genoemde voorbeeld zou zijn Poolse klant kunnen toetsen. Zoals wij dat als Douane doen: door voldoende informatie over hem te verzamelen, of fysiek te verifiëren of de aangegeven goederen matchen met de daadwerkelijke zending.”

Kosten-batenanalyse
Er zullen altijd ondernemingen zijn die niet dat stapje extra willen zetten, weten Smid en Doolhoff. Zoals importeurs die geen zin hebben in alle douaneformaliteiten, en een expediteur in de arm nemen die voor hen puur aangiften met de minimale gegevens verzorgt. Maar, zegt Smid: “Niet-AEO-bedrijven ondervinden in de toekomst zeker veel meer oponthoud. Bovendien heb je dan in sommige gevallen sowieso een AEO-certificaat nodig. Zo moet je onder de vlag van het Douanewetboek van de Unie straks AEO-gecertificeerd zijn voor het zogeheten inschrijven in de administratie – wat nu nog maandaangifte heet. En een vooraf-aangifte is alleen weggelegd voor deelnemers aan de groene stroom. Anders gezegd: zonder AEO-certificaat geen aanvullende faciliteiten. Voor bedrijven is het zo vooral een kosten-batenanalyse: kiezen ze voor extra toezichtlast, of voor de kosten van een AEO-certificaat?”

* Niet-fiscale risico’s liggen op het vlak van veiligheid, gezondheid, economie en/of milieu.

Grensverleggend: de Handhavingsvisie van Douane Nederland
Douane Nederland heeft een heldere opvatting van hoe de dienst in de nabije toekomst het slimste kan toezichthouden op het EU-grensoverschrijdend goederenverkeer. Deze baanbrekende zienswijze steunt vooral op de volgende pijlers:

  • Scan en detectie in goederenstromen
  • Autodetectie in datastromen
  • Meer grip op de blauwe goederenstroom
  • Ontwikkeling van de groene goederenstroom
  • Ontwikkeling van de gele goederenstroom

Ook dienstverlening speelt een belangrijke rol binnen de visie Grensverleggend. Alle genoemde elementen komen uitgebreid aan bod in deze uitgave.

Deel dit bericht