Eén overheidsloket voor data rond zeetransport

Met één loket voor digitaal berichtenverkeer rond goederenvervoer over zee komt lastenverlichting voor bedrijven in zicht.

De mogelijkheden om gegevens aangaande goederenvervoer over zee elektronisch aan te leveren of beschikbaar te stellen nemen almaar toe. Ondernemers en overheden maken hiervan volop gebruik. Vooralsnog heeft dit niet geleid tot een afname van het aantal instanties dat berichten ontvangt. Het Maritiem Single Window moet daarin verandering brengen.

Om te weten welke schepen en goederen de Europese Unie binnenkomen en uitgaan, leggen lidstaten elke vervoersbeweging over zee vast. Dit gaat gepaard met een enorme stroom aan informatie en documentatie over ladingen en vaartuigen tussen rederijen en overheidsdiensten – nog niet zo lang geleden vooral in papieren vorm, tegenwoordig vrijwel geheel digitaal. De procedures in havens zijn de laatste jaren sterk vereenvoudigd, mede dankzij de toepassing van standaards van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). Deze vaste sjablonen – waarin primaire gegevens kunnen worden opgenomen – hebben gezorgd voor uniformering van berichten. Ook douaneautoriteiten zoeken naar dergelijke oplossingen voor de uitwisseling van verplichte douane-informatie. Zo heeft het Enig Document ervoor gezorgd dat douaneformaliteiten in alle lidstaten op gelijke wijze kunnen worden toegepast.

Stapje verder
Met de introductie van het Maritiem Single Window wordt weer een stapje verder gezet – ook in de richting van minder administratieve lastendruk voor bedrijven. In 2010 bepaalde de Europese Unie dat elke lidstaat er voor dient te zorgen dat overheidsinstellingen afspraken maken over het inrichten van één loket voor het elektronisch ontvangen en verzenden van berichten over vervoermiddelen, lading, bemanning en passagiers. Het MSW wordt een soort postkantoor voor digitale berichten: het levert ontvangen berichten af bij de verantwoordelijke overheidsdiensten en zendt eventuele retourberichten van die diensten naar marktpartijen.

In Nederland is Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor de realisatie van het Maritiem Single Window; andere betrokken organisaties – Douane, KMar, Zeehavenpolitie en Havenautoriteiten – maken hun systemen gereed voor aansluiting hierop.

Ook luchtvracht
De Douane heeft er voor gekozen om alle berichten die te maken hebben met de procedures voor het binnenbrengen en uitgaan van goederen en het provianderen van vervoermiddelen te koppelen aan het Maritiem Single Window. Omdat de dienst geen onderscheid maakt tussen goederen die per schip dan wel per vliegtuig binnenkomen of uitgaan, is ervoor gekozen het MSW ook toe te passen op luchtvracht. Daarmee is dus eigenlijk sprake van een algemeen Single Window. Als aangetoond is dat dit naar behoren werkt voor de maritieme en de luchtvaartsector, zal het bovendien worden uitgebreid met de overige vervoersmodaliteiten – weg, rail en binnenvaart – tot een Single Window Handel & Transport.

Eén keer investeren
Een Single Window werkt alleen, als er afspraken zijn over de structuur van het berichtenverkeer. In Nederland wordt hiervoor gebruik gemaakt van het datamodel (versie 3.5) van de World Customs Organisation. Dit is een bewuste keuze. De komende jaren doet de Union Customs Code (UCC) zijn intrede. Dit nieuwe douanewetboek van de Unie gaat er vanuit dat het berichtenverkeer tussen douanediensten en de markt volledig elektronisch wordt en steunt op genoemd WCO-datamodel. Door het Single Window te ontwikkelen op hetzelfde fundament, kan lastenverlichting voor het bedrijfsleven worden gerealiseerd. Ondernemers hoeven dan immers slechts één keer te investeren.

Voorzichtig positief
Dit voorjaar hielden Rijkswaterstaat en Douane een aantal voorlichtingsbijeenkomsten over de introductie van het Single Window voor koepelorganisaties, softwareontwikkelaars en individuele bedrijven. Die reageerden voorzichtig positief op de geschetste ontwikkelingen. Positief, omdat de overheid laat zien serieus werk te maken van enkelvoudig aanleveren en meervoudig gebruik van informatie. Voorzichtig, omdat de vraag bestaat in hoeverre Nederland in de pas loopt met andere lidstaten: gaat ons land in Europa niet te ver voorop?

Blijven ontwikkelen
De Nederlandse Douane staat wereldwijd bekend als een eigentijdse en vernieuwende dienst, die het internationale bedrijfsleven op een goede manier faciliteert. De organisatie kan die goede reputatie alleen vasthouden door zich te blijven ontwikkelen; wachten tot anderen zover zijn, betekent achteruitgang. Vandaar ook dat de Douane vaart wil zetten achter de realisatie van het algemene Single Window, en zelfs al verder kijkt. De vervolgstap is dat overheidscontroles op goederen volgens het one stop shop-principe plaatsvinden – op dezelfde tijd en op dezelfde goed gefaciliteerde locaties, zoals het Joint Inspection Center op luchthaven Schiphol en de Rijks Inspectie Terminal in de Rotterdamse haven. Na afronding sturen de samenwerkende toezichthouders een enkel bericht aan belanghebbende dat zijn zending door de overheid is gecontroleerd en al dan niet is vrijgegeven.

Als regisseur van het toezicht op grensoverschrijdende goederenstromen wil de Douane aanjager zijn van dergelijke innovatieve ontwikkelingen. Daarbij worden de belangen van de private sector uiteraard niet uit het oog verloren. De dienst blijft dan ook grote waarde hechten aan constructief en intensief overleg met het bedrijfsleven.

Onderdeel Topsectorenbeleid
De realisatie van een Single Window past binnen het Topsectorenbeleid van het kabinet-Rutte. Met het ministerie van Infrastructuur & Milieu heeft de Douane een visie ontwikkeld die bestaat uit drie onderdelen:

  • Er komt een Single Window voor alle vervoersmodaliteiten: informatie wordt eenmalig aan één loket aangeleverd en meervoudig gebruikt door verschillende overheidsorganisaties.
  • Deze overheidsorganisaties faciliteren de logistieke keten door optimaal gebruik te maken van deze data.
  • Deze overheidsorganisaties versterken hun samenwerking door hun toezicht en controles op elkaar af te stemmen.

Deel dit bericht